ITINÉRAIRE DE BORDEAUX À JÉRUSALEM

Itinéraire de Bordeaux à Jérusalem

L'Itinéraire de Bordeaux à Jérusalem a été rédigé en 333 par un pèlerin bordelais dont le nom ne nous est pas parvenu. Il s'agît de la première description connue d'un voyage en Terre-Sainte par un pèlerin chrétien. L'Anonyme de Bordeaux mentionne toutes les stations rencontrées sur la route, les haltes, les distances et un certain nombre d'informations anecdotiques, qui font de cet itinéraire le premier guide touristique connu. Ainsi, le texte latin se présente comme une liste de localités et de distances (exprimées en leugae (lieues), puis en milia (passum)). Ce texte présente un intérêt énorme puisqu'il livre un grand nombre de toponymes, parfois référencés nulle part ailleurs ou sous des formes inédites.

N.B. -L'ensemble des fiches relatives à l'itinéraire de Bordeaux à Jérusalem a été réalisé à partir des énormes ouvrages de synthèse publiés respectivement en 1845 et en 1848 (aujourd'hui libre de droits) par le marquis A.-J.-F. Fortia d'Urban et M.-E. Pinder & G. Parthey. L'ensemble des identifications proposées par ces deux ouvrages a été réévalué, modernisé et profondément corrigé.


[548] ANNO DOMINI CCCXXXIII

[En l'an du seigneur 333]

[549] ANONYMI ITINERARIVM A BVRDIGALA HIERVSALEM VSQVE, ET AB HERACLEA PER AVLONAM, ET PER VRBEM ROMAM MEDIOLANVM, SIC :

CIVITAS BVRDIGALA, VBI EST FLVVIVS GARONNA, PER QVEM FACIT MARE OCEANVM ACCESSA ET RECESSA PER LEVGAS PLVS MINVS CENTVM.

[Un itinéraire anonyme de Burdigala (Bordeaux) à Hierusalem (Jérusalem) et de Heraclea (Eregli) par Aulon (Valona) et par la ville de Roma (Rome) à Mediolanum (Milan). Comme suit :

La ville de Burdigala (Bordeaux), où est le fleuve Garonna (Garonne) dans lequel les flux et reflux de l'océan (marées) se font sur plus ou moins cent lieues]


[550] Mutatio Stomatas (Saint-Médard-d'Eyrans) leugae VII

Mutatio Sirione (Cérons) leugae VIIII

Civitas Vasatas (Bazas) leugae VIIII

Mutatio Tres Arbores (Maillas) leugae V

Mutatio Oscineio (Losse) leugae VIII

Mutatio Scittio (Gabarret) leugae VIII

Ciuitates Elusa (Eauze) leugae VIII

Mutatio Vanesia (Saint-Jean-Poutge) leugae XII

Civitas Auscius (Auch) leugae VIII

Mutatio ad Sextum (La Peyrère) leugae VI

Mutatio Hungunuerro (Gimont) leugae VII

Mutatio Bucconis (L'Isle-Jourdain ?) leugae VII

[551] Mutatio ad Iouem (Lèguevin) leugae VII

Civitas Tholosa (Toulouse) leugae VII

Mutatio ad Nonum (Pompertuzat) milia VIIII

Mutatio ad Vicesimum (L'Hôpital) milia XI

Mansio Elusione (Font d'Alzonne, Montferrand) milia VIIII

Mutatio Sostomago (Castelnaudary) milia VIIII

uicus Hebromago (Bram) milia X

Mutatio Cedros (Caux-et-Sauzens) milia VI

castellum Carcassone (Carcassonne) milia VIII

Mutatio Tricensimum (Cremadeills, Floure) milia VIII

[552] Mutatio Hosuerbas (Lézignan-Corbières) milia XV

Civitas Narbone (Narbonne) milia XV

Civitas Beterris (Béziers) milia XVI

Mansio Cessarone (Saint-Thibery-sur-l'Hérault) milia XII

Mutatio Foro Domiti (Montbazin) milia XVIII

Mutatio Sostantione (Castelnau-le-Lez) milia XV

Mutatio Ambrosi (vers Villetelle) milia XV

Civitas Nemauso (Nîmes) milia XV

Mutatio ponte Aerarium (?) milia XII

Civitas Arelate (Arles) milia VIII

[553] Fit a Burdigala Arelate usque milia CCCLXXII, mutationes XXX, mansiones XI

[Total de Burdigala (Bordeaux) à Arelate (Arles) 372 milles, 30 changements (mutationes), 11 haltes (mansiones).]


Mutatio Arnagine (Saint-Gabriel) milia VIII

Mutatio Bellinto (Barbentane) milia X

Civitas Auenione (Avignon) milia V

Mutatio Cypresseta (La Traille, Sorgues) milia V

Civitas Arausione (Orange) milia XV

Mutatio ad Letoce (Bollène) milia XIII

Mutatio Nouem Craris (Les Granges-Gontardes) milia X

Mansio Acuno (Montélimar) milia X

[554] Mutatio Bantianis (Bance, Saulce-sur-Rhône) milia XII

Mutatio Umbenno (Les Battendons, Etoile-sur-Rhône) milia XII

Civitas Valentia (Valence) milia VIIII

Mutatio Cerebelliaca (Sainte-Cerbelle, Ourches) milia XII

Mansio Augusta (Aouste-sur-Sye) milia X

Mutatio Darentiaca (Saillans) milia XII

Civitas Dea Vocontiorum (Die) milia XVI

Mansio Luco (Luc-en-Diois) milia XII

Mutatio Vologatis (Beaurières) milia VIIII

[555] Inde ascenditur Gaura mons

[Ici commence la montagne de Gaura (Col de la Cabre)]

Mutatio Cambono (La Beaume) milia VIII

Mansio Monte Seleuci (La Bâtie-Montsaléon) milia VIII

Mutatio Dauiano (Veynes ?) milia VIII

Mutatio ad Finem (?) milia XII

Mansio Vappinco (Gap) milia XI

Mansio Catorigas (Chorges) milia XII

Mansio Ebreduno (Embrun) milia XVI

Inde incipiunt Alpes Cottiae

[Ici commencent les Alpes Cottiae (Alpes Cottiennes)]

Mutatio Ramae (Rame) milia XVII

Mansio Byrigante (Briançon) milia XVII

[556] Inde ascendis Matronam

[On accède ici à Matrona (Col de Montgenèvre)]

Mutatio Gesdaone (Césanne) milia X

Mansio ad Marte (Oulx) milia VIIII

Civitas Segussione (Suse) milia XVI

Inde incipiunt Italia

[Ici commence l'Italia (Italie)]

Mutatio ad Duodecimum (?) milia XII

Mansio ad Fines (Avigliano) milia XII

Mutatio ad Octauum (?) milia VIII

Civitas Taurinis (Turin) milia VIII

Mutatio ad Decimum (?) milia X

[557] Mansio Quadratis (?) milia XII

Mutatio Ceste (?) milia XI

Mansio Rigomago (Trino Vercellese) milia VIII

Mutatio ad Medias (?) milia X

Mutatio ad Cottias (Cozzo) milia XIII

Mansio Laumello (Lomello) milia XII

Mutatio Duriis (?) milia VIII

Civitas Ticino (Pavie) milia XII

Mutatio ad Decimum (?) milia X

Civitas Mediolanum (Milan) milia X

[Mansio fluuio Frigido (Cologno-Monzese ?) milia XII]

[558] Fit ab Arelate Mediolanum usque milia CCCCLXXV, mutationes LXIII, mansiones XXII

[Total depuis Arelate (Arles) à Mediolanum (Milan), 475 milles, 63 changements (mutationes), 22 haltes (mansiones)]


Mutatio Argentea (Gorgonzola) milia X

Mutatio ponte Aureoli (Pontirolo) milia X

Civitas Bergamo (Bergame) milia XIII

Mutatio Tellegate (Telgate) milia XII

Mutatio Tetellus (?) milia X

Civitas Brixa (Brescia) milia X

Mansio ad Flexum (Desenzano) milia XI

Mutatio Beneuentum (Bénévent) milia X

Civitas Verona (Vérone) milia X

Mutatio Cadiano (Caldiero) milia X

Mutatio Aureos (?) milia X

[559] Civitas Vincentia (Vicenza) milia XI

Mutatio ad Finem (?) milia XI

Civitas Pataui (Padoue) milia X

Mutatio ad Duodecimum (?) milia XII

Mutatio ad Nonum (?) milia XI

Civitas Altino (?) milia VIIII

Mutatio Sanos (?) milia X

Civitas Concordia (?) milia VIIII

Mutatio Apicilia (?) milia VIIII

Mutatio ad Undecimum (?) milia XI

Civitas Aquileia (Aquilée) milia XI

Fit a Mediolano Aquileia usque milia CCLI, mutationes XXIIII, mansiones VIIII

[Total de Mediolano (Milan) à Aquilea (Aquilée) 251 milles, 24 changements (mutationes), 9 haltes (mansiones).]


Mutatio ad Undecimum (?) milia XI

[560] Mutatio ad Fornolus (?) milia XII

Mutatio Castra (?) milia XII

Inde surgunt Alpes Iuliae

[Ici, montée des Alpes Iuliae (Alpes Juliennes / Julijske Alpe)]

ad pirum Summas Alpes milia VIIII

Mansio Longatico (Logatec) milia X

Mutatio ad Nonum (?) milia VIIII

Civitas Emona (Ljubljana) milia XIIII

Mutatio ad Quartodecimo (?) milia X

Mansio Hadrante (Trojane) milia XIII

Fines Italiae et Norci

[Frontière entre l'Italia (Italie) et le Norici (Norique)]

Mutatio ad Medias (?) milia XIII

Civitas Celeia (Celje) milia XIII

[561] Mutatio Lotodos (?) milia XII

Mansio Ragindone (?) milia XII

Mutatio Pultouia (?) milia XII

Civitas Poetouione (Ptuj) milia XII

Transis pontem, intras Pannoniam inferiorem.

[Traversée d'un pont (sur la Drave) et entrée en Pannonia inferior (Pannonie inférieure)]

Mutatio Ramista (?) milia VIIII

Mansio Aqua Viua (?) milia VIIII

Mutatio Populis (?) milia X

Civitas Iouia (?) milia VIIII

Mutatio Sunista (?) milia VIIII

[562] Mutatio Peritur (?) milia XII

Mansio Lentolis (Berzentze) milia XII

Mutatio Cardono (?) milia X

Mutatio Cocconis (?) milia XII

Mansio Serota (Verocze) milia X

Mutatio Bolentia (?) milia X

Mansio Maurianis (Mariniana) milia VIIII

Intras Pannoniam superiorem

[Entrée en Pannonia superior (Pannonie supérieure)]

Mutatio Serena (?) milia VIII

Mansio Vereis (?) milia X

Mutatio Ioualia (Valpovo) milia VIII

Mutatio Mersella (Petrojevci) milia VIII

Civitas Mursa (Osijek) milia X

[563] Mutatio Leutuoano (?) milia XII

Civitas Cibalis (Vinkovci) milia XII

Mutatio Caelena (?) milia XI

Mansio Ulmo (Tovarnik) milia XI

Mutatio Spaneta (Kukujevci) milia X

Mutatio Vedulia (Martinci) milia VIII

Civitas Sirmium (Sremska Mitrovica) milia VIII

Fit ab Aquileia, Sirmium usque milia CCCCXII, mansiones XVII, mutationes XXXVIII

[Total entre Aquileia (Aquilée) et Sirmium (Mitrovica) 412 milles, 17 haltes (mansiones), 38 changements (mutationes).]


Mutatio Fossis (?) milia VIIII

Civitas Bassianis (?) milia X

Mutatio Nouiciani (?) milia XII

Mutatio Altina (?) milia XI

Civitas Singiduno (Belgrade) milia VIII

[564] Fines Pannoniae et Misiae

[Frontières entre la Pannoniae (Pannonie) et la Misia (Mésie)]

Mutatio ad Sextum (?) milia VI

Mutatio Tricornia Castra (Ritopek) milia VI

Mutatio ad Sextum Miliarem (?) milia VII

Civitas Aureo Monte (?) milia VI

Mutatio Vingeio (Vinceia, Semendria) milia VI

Civitas Margo (?) milia VIIII

Civitas Viminacio (Kostolac) milia X

Ubi Diocletianus occidit Carinum

[Où Dioclétien a tué Carinus]

Mutatio ad Nonum (Nabrdje) milia VIIII

[565] Mansio Munecipio (Kališt?) milia VIIII

Mutatio Iouis Pago (Veliko Laole) milia X

Mutatio Bao (Repak ?) milia VII

Mansio Idomo (Nedved) milia VIIII

Mutatio ad Octauum (Drazmirovac / Glogovac) milia VIIII

Mansio Oromago (Horreum Margi, Tjuprija ?) milia VIII

Finis Myssiae et Asiae

[Frontières entre la Myssiae (Mésie) et l'Asia (Asie)]

Mutatio Sarmatorum (Paratjin / Gornji Vidovac?) milia XII

Mutatio Caminitas (Razanj ?) milia XI

[566] Mansio Ipompeis (Rutevac) milia VIIII

Mutatio Rampiana (Alexinatz) milia XII

Civitas Naisso (Nisch) milia XII

Mutatio Redicibus (Banja) milia XII

Mutatio Ulmo (?) milia VII

Mansio Romansiana (Remesiana, Ak Palanka) milia VIIII

Mutatio Latina (?) milia VIIII

Mansio Turribus (Pirot) milia VIIII

Mutatio Translitis (?) milia XII

Mutatio Ballanstra (Kalotina) milia X

Mansio Meldia (Dragoman) milia VIIII

Mutatio Scretisca (Kostinbrod) milia XII

[567] Civitas Serdica (Sofia) milia XI

Fit a Sirmium Serdica usque milia CCCXIIII, mutationes XXIIII, mansiones XIII.

[Total entre Sirmium (Mitrovica) et Serdica (Sofia) 314 milles, 24 changements (mutationes), 13 haltes (mansiones).]


Mutatio Extuomne (Kaciljane) milia VIII

Mansio Buragara (Bagaraca) milia VIIII

Mutatio Sparata (Vakarel?) milia VIII

Mansio Hilica (Ichtiman) milia X

Mutatio Soneio (?) milia VIIII.

Fines Daciae et Traciae

[Frontières entre la Dacia (Dacie) et la Tracia (Thrace)]

Mutatio Ponte Ucasi (?) milia VI

Mansio Bona Mansio (?) milia VI

[568] Mutatio Alusore (Bosulja) milia VIIII

Mansio Basapare (Tatar Bazarjik / Sinitovo ?) milia XII

Mutatio Tugugero (Joakim Gruevo) milia VIIII

Civitas Filopopuli (Plovdiv) milia XII

Mutatio Sernota (Manole) milia X

Mutatio Paramuole (Belozem) milia VIII

Mansio Cillio (Cerna gora) milia XII

Mutatio Carassura milia viiii

Mansio Arzo (Arsus, Chaskeui) milia xi

Mutatio Palae milia vii

Mansio Castozobra (Subzopara, Castra Iarba, Harmanly) milia xi

Mutatio Rhamis milia vii

[569] Mansio Burdista (Burdipta, Mustafa Pasha Kenpri) milia xi

Mutatio Daphabae milia xi

Mansio Nicae milia viiii

Mutatio Tarpodizo (Buyuk Derbend) milia x

Mutatio Urisio milia vii

Mansio Virgoles (Bergule, Lule Bergas) milia vii

Mutatio Narco milia viii

Mansio Drizupara milia viiii

Mutatio Tipso milia viii

Mansio Tunorullo (Izirallum, Chorlu) milia viii

[570] Mutatio beodizo milia viii

Civitas Heraclea (Eregli) milia viiii

Mutatio Baunne milia xii

Mansio Salambria (Silivri) milia x

Mutatio Callum (Lalos) milia x

Mansio Atyra (Buyuk Chelmejeh) milia x

Mansio Regio (Regium, Kutchuk Ckeimejeh) milia xii.

Civitas Constantinopoli (Istanbul) milia xii.

[571] Fit a Serdica Constantinopoli milia ccccxiii, mutationes xii, mansiones xx.

[Total entre Serdica (Sofia) et Constantinopolis (Istanbul), 413 milles, 12 changements (mutationes), 20 haltes (mansiones)]


Fit omnis summa a Burdigala constantinopolim uicies bis centena uiginti unum milia, mutationes ccxxx, mansiones cxii.

[Grand total entre Burdigala (Bordeaux) et Constantinopolis (Istanbul), 2221 milles, 230 changements (mutationes), 112 haltes (mansiones)]


Item ambulauimus dalmatico et zenophilo cons- iii kal- iun- a calcedonia et reuersi sumus constantinopolim vii kal- ian- cons- suprascripto.

[Nous avons aussi voyagé au cours du consulat de Dalmatius et Zenophilus, laissant la Chalcedonia le 30 mai et sommes retournés, au cours du même consulat à Constantinopoli (Istanbul) le 25 décembre.]

A constantinopoli transis pontum, uenis calcedoniam, ambulas prouinciam Bithyniam.

[Depuis Constatinopolis (Istanbul), traversée du détroit (Bosphore), arrivée en Chalcedonia et voyage à travers la province de Bithynia (Bithynie).]


Mutatio Nassete milia vii s

[572] Mansio Pandicia (Pandik) milia vii s.

Mutatio Pontamus milia xiii

Mansio Libissa milia viiii.

Ibi positus est rex Annibalianus, qui fuit afrorum.

[Ici fut le roi Annibalianus (Hannibal), qui était (roi) des Africains]

Mutatio Brunga milia xii

Civitas Nicomedia (Ismid) milia viiii.

Fit a Constantinopoli Nicomedia usque mil- lviii, mutationes vii, mansiones iii.

[Total entre Constantinopolis (Istanbul) et Nicomedia (Ismid), 50 milles, 7 changements (mutationes), 3 haltes (mansiones)]


[573] Mutatio Hyribolum milia x

Mansio Libum milia xi

Mutatio Liada milia xii

Civitas Nicia (Isnik) milia viiii

Mutatio Schinae milia viii

Mansio Mido milia vii

Mutatio Chogeae milia vi

Mutatio Thateso milia x

Mansio Tutaio (région de Geiveh) milia viiii

Mutatio Protunica milia xi

Mutatio Artemis milia xii

[574] Mansio Dablae (région de Tereklu) milia vi

Mansio Ceratae milia vi.

Fines Bithiniae et Galatiae

[Frontières entre la Bithinia (Bithynie) et la Galatia (Galatie)]

Mutatio Fines milia x

Mansio Dadastano milia vi

Mutatio Trans Monte milia vi

Mutatio Millia milia xi

Civitas Iuliopolis (région de Nalli Khan) milia viii

Mutatio Hicronpotamum (rivière Siberis, Ala Dagh Su) milia xiii

Mansio Agannia milia xi

Mutatio Petrobrogen (Beypazari) milia vi

[575] Mansio Mnizos milia x

Mutatio Prasmon milia xii

Mansio Malogordis milia viiii

Mutatio Cenaxem palidem milia xiii

Civitas Anchira Galatia (Ankara) milia xiii.

Fit a Nicomedia Anchira Galatia usque milia cclviii, mutationes xxvi, mansiones xii.

[Total entre Nicomedia (Ismid) et Anchira (Ankara) en Galatia (Galatie), 258 milles, 26 changements (mutationes), 12 haltes (mansiones)


Mutatio Delemna (Golçuk ?) milia x

Mansio Curueunta (Ogulbey) milia xi

Mutatio Rosolodiaco (Deliler Çiftligi) milia xii

Mutatio Aliassum (?) milia xiii

Civitas Aspona (Sar?hüyük) milia xviii

[576] Mutatio Galea (région de Buyuk Bryik) milia xiii

Mutatio Andrapa (Iskilip) milia viiii.

Fines Galatiae et Cappadociae

[Frontières entre la Galatia (Galatie) et la Cappadocia (Cappadoce)]

Mansio Parnasso (Degirmenyolu) milia xiii

Mansio Iogola (région d'Uzengilik) milia xvi

Mansio Nitalis (région de Kabakulak) milia xviii

Mutatio Argustana (Yeniyuva) milia xiii

Civitas Colonia (Ak Serai ?) milia xv

[577] Mutatio Momoasson milia xii

Mansio Anathiango (Nenizi) milia xiii

Mutatio Chusa (Yazikoy ?) milia xii

Mansio Sasima (Hassa Keui) milia xii

Mansio Andauilis (Andaval) milia xvi.

Ibi est uilla Pammati, unde ueniunt equi curules.

[Ici se trouve la villa de Pammatus, d'où viennent les chevaux curules]

Civitas Thyana (Kiz Hissan) milia xviii.

[578] Inde fuit Apollonius magus.

[Ici est né Apollonius le magicien]

Civitas Faustinopoli (Pashmakchi) milia xii

Mutatio Caena milia xiii

Mansio Opodando (Bozanti) milia xii

Mutatio Pilas (Ghulek Boghaz) milia xiiii.

[579] fines Cappadociae et Ciliciae

[Frontières entre la Cappadocia (Cappadoce) et la Cilicia (Cilicie).]

Mansio Mansucrinae (Icel) milia xii

Civitas Tarso (région de Mersin) milia xii.

Inde fuit apostolus Paulus.

[Ici fut l'apôtre Paul]

Fit ad Anchira Galatia Tarso usque milia cccxliii, [580] mutationes xxv, mansiones xviii.

[Entre Anchira (Ankara) en Galatia (Galatie) et Tarso (région de Mersin), 343 milles, 25 changements (mutationes), 18 haltes (mansiones)]


Mutatio Pargais milia xiii

Civitas Adana milia xiiii

Civitas Mansista milia xviii

Mutatio Tardequeia (Kurt Kdiak) milia xv

Mansio Catauolo milia xvi

Mansio Baiae (Piyas) milia xvii

Mansio Alexandria Scabiosa (Iskenderun) milia xvi

[581] Mutatio Pictanus (Beilan) milia viiii.

Fines Cilciae et Syriae

[Frontières entre la Cilcia (Cilicie) et la Syria (Syrie)]

Mansio Pagrios (Begras) milia viii

Civitas Antiochia (Antakya) milia xvi.

Fit a Tarso Ciliciae Antiochia usque milia cxli, mutationes x, mansiones vii.

[Entre Tarso (région de Mersin) en Cilicia (Cilicie) et Antiochia (Antakya), 141 milles, 10 changements (mutationes), 7 haltes (mansiones)]


Ad Palatium Dafne (Beit el Ma) milia v

[582] Mutatio Hysdata milia xi

Mansio Platanus milia viii

Mutatio Baccaias milia viii

Mansio Catelas milia xvi

Civitas Ladica (Latakieh) milia xvi

Civitas Gabala (Jebeleh) milia xiiii

Civitas Balaneas (Banias) milia xiii

Fines Syriae Coelis et Foenicis

[Frontières entre la Syria Coelis (Syrie) et la Foenicia (Phénicie)]

Mutatio Maraccas (Khrab Maraqiye) milia x

Mansio Antaradus (Tartous) milia xvi.

Est Civitas in mare a ripa milia ii.

[Ici est une cité en mer, à deux milles du rivage]

Mutatio Spiclin milia xii

[583] Mutatio Basiliscum milia xii

Mansio Arcas (Arka) milia viii

Mutatio Bruttus milia iiii

Civitas Tripoli milia xii

Mutatio Triclis milia xii

Mutatio Bruttos alia milia xii

Mutatio Alcobile milia xii

Mutatio Heldua(Khan Khulda) milia xii

Civitas Birito (Beyrouth) milia xii

Mutatio Parphirion milia viii

Civitas Sidona (Saida) milia viii

inde Sarepta milia viiii.

Ibi Helias ad uiduam ascendit et petiit sibi cibum.

[Ici (Sarepta > Sarafand) Elie fut reçu par la veuve et la pria de lui donner à manger]

Mutatio ad Nonum milia iiii

[584] Civitas Tyro (Sour) milia xii.

Fit ab Antiochia Tyro usque milia clxxiiii, mutationes xx, mansiones xi.

[Entre Antiochia (Antakya) et Tyre (Sour), 174 milles, 20 changement (mutationes) et 11 haltes (mansiones)]


Mutatio Alexandroschene (Iskanderun) milia xii

Mutatio Ecdeppa (Achzib) milia xii

Civitas Ptolomaida (Saint-Jean-d'Acre) milia viii

Mutatio Calamon milia xii

Mansio Sicaminos (Haïfa) milia iii.

[585] Ibi est mons Carmelus, ibi Helias sacrificium faciebat.

[Ici est le Mont-Carmel où Elie offrit un sacrifice]

Mutatio Certha milia viii.

Fines Syriae Finices et Palestinae

[Frontières entre la Syria (Syrie), Finices (Phénicie) et Palestina (Palestine)]

Civitas Caesarea Palestina (Kaisarieh) id est Iudaea /(Judée) milia viii.

Fit a Tyro Caesarea Palestina milia lxxiii, mutationes ii, mansiones iii.

[Entre Tyre (Sour) et Caesarea Palestina (Kaisarieh), 73 milles, 2 changements (mutationes), 3 haltes (mansiones)]


Ibi est Balneus Cornelii centurionis, qui multas elymosynas faciebat.

[Ici est le bain (baptistère) de Cornélius le centurion qui a donné beaucoup d'aumône]

Inde est tertio miliario [586] mons Syna, ubi fons est, in quem mulier est lauerit, grauida fit.

[A la troisième miliaire est le Mont Syna, où il y a une fontaine, dans laquelle, si une femme se baigne, elle tombe enceinte.]

Civitas Maximianopoli milia xviii

Civitas Isdradela (Jezreel) milia x.

Ibi sedit Achab rex et Helias prophetauit ; ibi est campus, ubi Dauid Goliat occidit.

[Ici a régné le Roi Achab et ici Hélias a prophétisé. C'est ici que David a tué Goliath (vallée d'Elah)]

Civitas Scithopoli (Beit She'an / Beisan) milia xii

[587] Aser (Teyasir), ubi fuit uilla Iob milia xvi

[Aser (Teyasir) où se situait la maison de Job]

Civitas Neapoli (Naplouse) milia xv.

Ibi est mons Agazaren : ibi dicunt Samaritani Abraham sacrificium obtulisse, et ascenduntur usque ad summum montem gradi numero ccc.

[C'est ici que s'élève le Mont Agazaren (Garizim), ici les Samaritains disent qu'Abraham a offert le sacrifice. On atteint le sommet de la montagne par des marches, au nombre de trois cents.].

Inde ad pedem montis ipsius locus est, cui nomen est Sechim. Ibi est monumentum, ubi positus est [588] Ioseph in uilla, quam dedit ei Iacob pater eius. Inde rapta est et Dina filia Iacob a filiis Amorreorum.

[Au-delà, au pied de la montagne elle-même, est un lieu nommé Sechim (Sichem, Naplouse). Ici se trouve le tombeau dans lequel Joseph repose, sur une parcelle que son père Jacob lui a donné. C'est d'ici que Dinah, la fille de Jacob, a été emportée par les enfants des Amorites.]

Inde passus mille locus est cui nomen Sechar, unde descendit mulier Samaritana ad eundem locum, ubi Iacob puteum fodit, ut de eo aquam impleret, et dominus noster Iesus Christus cum ea locutus est ; ubi sunt et arbores platani, quas plantauit Iacob, et balneus, qui de eo puteo lauatur.

[À un mille de là se trouve un lieu nommé Sechar (Sichar), d'où la femme de Samarie descendit, à l'endroit où Jacob avait creusé le puits, afin d'y puiser de l'eau, et notre seigneur Jésus Christ parla avec elle ; En ce lieu, il y a des arbres que Jacob a plantés et un bain (baptistère) alimenté par l'eau du puits.]

Inde milia xxviii euntibus Hierusalem in parte sinistra est uilla, quae dicitur Bethar.

[À 28 milles de là, sur la gauche, en allant vers Hierusalem (Jérusalem), il y a un village nommée Bethar (Béthel).]

Inde passus mille est locus, ubi Iacob, cum iret in Mesopotamiam, addormiuit, et ibi est arbor amigdala, et uidit uisum et angelus cum eo luctatus est. Ibi fuit rex Hieroboam, ad quem missus propheta, ut conuerteretur ad deum [589] excelsum ; et iussum fuerat prophetae, ne cum pseudoprophetam, quem se cum rex habebat, manducaret, et quia seductus est a pseudopropheta et cum eo manducauit rediens, occurrit prophetae leo in uia et occidit eum. Inde Hierusalem milia xii.

[À un mille de là se trouve l'endroit où Jacob a dormi lorsqu'il voyagea en Mésopotamie, et on y voit l'amandier, et c'est ici qu'il (Jacob) a eu sa vision et l'ange a lutté avec lui. Jéroboam était roi en ce lieu, quand le prophète lui a été envoyé pour lui dire qu'il devait se tourner vers le Dieu très haut ; le prophète reçut l'ordre de ne pas manger le pain avec le faux prophète que le roi gardait auprès de lui, et parce qu'il fut trompé par le faux prophète et qu'il mangea du pain avec lui, comme il s'en retournait, un lion surprit le prophète sur sa route et le tua. De là à Hierusalem (Jérusalem) 12 milles.]

Fit a Caesarea Palestina Hierusalem usque milia cxvi, mansiones iiii, mutationes iiii.

[Entre Caesarea Palestina (Kaisarieh) et hierusalem (Jérusalem), 116 milles, 4 haltes (mansiones) et 4 changements (mutationes)]


Sunt in Hierusalem piscinae magnae duae ad latus templi, id est una ad dexteram, alia ad sinistram, quas Salomon fecit, interius uero ciuitati sunt piscinae gemellares quinque porticus habentes, quae appellantur Behtsaida. Ibi aegri multorum annorum sanabantur. Aquam autem habent hae piscinae in modum coccini turbatam. Est ibi et cripta, ubi Salomon daemones torquebat. Ibi est anglus [590] turris excelsissimae, ubi dominus ascendit et dixit ei is, qui temptabat eum, et ait ei dominus : non temptabis dominum deum tuum, sed illi soli seruies. Ibi est et lapis angularis mangus, de quo dictum est : lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est ad caput anguli. Et sub pinna turris ipsius sunt cubicula plurima, ubi Salomon palatium habebat. Ibi etiam constat cubiculus, in quo sedit et sapientiam descripsit ; ipse uero cubiculus uno lapide est tectus. Sunt ibi et excepturia magna aquae subterraneae et piscinae magno opere aedificatae. Et [591] in aede ipsa, ubi templum fuit, quem salomon aedificauit, in marmore ante aram sanguinem Zachariae ibi dicas hodie fusum ; etiam parent uestigia clauorum militum, qui eum occiderunt, per totam aream, ut putes in cera fixum esse. Sunt ibi et statuae duae Hadriani ; est et non longe de statuas lapis pertusus, ad quem ueniunt iudaei singulis annis et unguent eum et lamentant se cum gemitu et uestimenta sua scindunt et sic recedunt. Est ibi et domus Ezechiae regis Iudae.

[Il y a à Hierusalem (Jérusalem) deux grandes piscines sur le côté du temple, une à droite et une à gauche, construites par le roi Salomon, un peu plus loin dans la ville, il y a des piscines jumelles avec cinq portiques que l'on nomme Bethsaïde. Ici, des personnes qui ont été malades durant un grand nombre d'années sont guéries. Les piscines contiennent de l'eau qui est rouge lorsqu'elle est troublée. Il y a aussi une crypte dans laquelle Salomon avait l'habitude de torturer les démons. Il y a l'angle d'une tour extrêmement haute où notre seigneur est monté et où le tentateur lui a dit : Si tu es le Fils de Dieu, jette-toi en bas. Il y a une grande pierre angulaire dont il a été dit : la pierre qu'avaient rejetée les bâtisseurs, c'est elle qui est devenue la pierre d'angle. Sous le pinacle de la tour, il y a de nombreuses pièces et c'est là qu'était le palais de Salomon. Il y a aussi la chambre dans laquelle il écrivit le Livre de la Sagesse ; cette chambre est couverte avec une pierre d'un seul tenant. On voit de grands réservoirs souterrains pour l'eau et des bassins dont la construction a demandé un gros travail. Et dans le bâtiment lui-même, où se dressait le temple que Salomon avait construit, ils disent que le sang de Zacharie qui fut répandu sur le pavement de pierre devant l'autel demeure encore aujourd'hui. On voit aussi les marques des clous dans les chaussures des soldats qui l'assassinèrent, dans toute la cour, et si clairement qu'on les croirait imprimées dans de la cire. Il y a deux statues d'Hadrien et, non loin des statues, une pierre perforée, à laquelle les Juifs viennent chaque année et l'oignent, se lamentant, gémissant et déchirant leurs vêtements avant de s'en aller. Il y a aussi la maison d'Ézéchias, roi de Juda.]

Item exeuntibus Hierusalem, ut ascendas Sion, in parte sinistra [592] et deorsum in ualle iuxta murum est piscina, quae dicitur Siloa ; habet quadriporticum ; et alia piscina grandis foras. Haec fons sex diebus atque noctibus currit, septima uero die est sabbatum : in totum nec nocte nec die currit.

[Lorsque vous sortez de Jérusalem pour gravir (le Mont) Sion, du côté gauche, plus bas dans la vallée, à côté du mur, il y a un bassin appelé piscine de Siloé, qui possède quatre portiques. Il y a un autre grand bassin à l'extérieur. Cette source coule durant six jours et nuits, mais le septième jour, qui est le dimanche, elle ne coule pas du tout, ni dans la journée ni la nuit.]

In eadem ascenditur sion et paret ubi fuit domus Caifae sacerdotis, et columna adhuc ibi est, in qua christum flagellis ceciderunt. Intus autem intra murum sion paret locus, ubi palatium habuit Dauid. Et septem synagogae, quae illic fuerunt, una tantum remansit, reliquae autem arantur et seminantur, sicut Isaias propheta [593] dixit.

[De ce côté, on gravit (le Mont) Sion et l'on voit où était la maison du prêtre Caïphe où il reste une colonne contre laquelle le Christ a été flagélé. À l'intérieur des murs de Sion, on voit l'endroit où se situait le palais de David. Des sept synagogues qui étaient là autrefois, il n'en reste qu'une seule ; quant aux autres, on laboure et on sème sur elles, comme dit le prophète Isaïe.]

Inde ut eas foris murum de Sion, euntibus ad portam Neapolitanam ad partem dextram deorsum in ualle sunt parietes, ubi domus fuit siue praetorium Pontii Pilati ; ibi dominus auditus est, antequam pateretur. A sinistra autem parte est monticulus Golgotha, ubi dominus crucifixus est.

[De là, comme vous sortez du mur de Sion, en marchant vers la porte de Neapolis (Naplouse), vers la droite, plus bas dans la vallée, il y a des murs, où était la maison ou le prétoire de Ponce Pilate ; ici notre seigneur fut jugé avant sa passion. À gauche se trouve la petite colline de Golgotha où le seigneur fut crucifié.]

[594] Inde quasi ad lapidem missum est cripta, ubi corpus eius positum fuit et tertia die resurrexit ; ibidem modo iussu constantini imperatoris basilica facta est, id est dominicum, mirae pulchritudinis habens ad latus excepturia, unde aqua leuatur, et balneum a tergo, ubi infantes lauantur.

[À environ un jet de pierre de là est le caveau où son (Jésus Christ) corps a été disposé et d'où il se releva le troisième jour ; là, à présent, sur l'ordre de l'empereur Constantin, a été construit une basilique, c'est-à-dire une église de beauté merveilleuse, ayant à ses côtés des réservoirs d'où l'on tire de l'eau et un bassin à l'arrière, où les enfants sont baptisés.]

Item ad hierusalem euntibus ad portam, quae est contra orientem, ut ascendatur in monte Oliueti, uallis, quae dicitur Iosafath, ad partem sinistram, ubi sunt uineae, est et petra ubi Iudas Scarioth Christum tradidit : a parte uero [595] dextra est arbor palmae, de qua infantes ramos tulerunt et ueniente christo substrauerunt.

[Lorsque l'on va de Hierusalem (Jérusalem) vers la porte qui est à l'est, afin de gravir le monte Oliueti (mont des Oliviers), on traverse la vallée de Iosafath (Josaphat). Sur la gauche, là où il y a des vignes, on voit une pierre à l'endroit où Judas Iscariote trahit le Christ : à droite, il y a un palmier dont les enfants coupèrent des branches et les lancèrent sur le chemin lorsque le Christ vint.]

Inde non longe quasi ad lapidis missum sunt monumenta duo monubiles mirae pulchritudinis facta : in unum positus est Isaias propheta, qui est uere monolitus, et in alio Ezechias rex Iudaeorum.

[Non loin de là, à un jet de pierre environ, se trouvent deux tombes remarquables de beauté ; dans la première, qui est un véritable monolithe, repose le prophète Isaïe, et dans l'autre Ézéchias, roi des Juifs.]

Inde ascendis in montem Oliueti, ubi dominus ante passionem apostolos docuit : ibi facta est basilica iussu Constantini.

[De là, on gravit le monte Oliueti (mont des Oliviers) où, avant la Passion, le seigneur enseignait à ses disciples : à cet endroit a été construite par Constantin, une basilique d'une merveilleuse beauté.]

Inde non longe est monticulus, ubi dominus ascendit orare et apparuit illic Moyses et Helias, quando Petrum [596] et Iohannem se cum duxit.

[À une faible distance se trouve la petite colline où le Seigneur monta pour prier quand il prit avec lui Pierre et Jean qui purent aussi contempler Moïse et Élie]

Inde ad orientem passus mille quingentos est uilla, quae appellatur Bethania ; est ibi cripta, ubi Lazarus positus fuit, quem dominus suscitauit.

[Un mille et demi au vers l'est est la villa appelée Bethania (El Azariyeh) ; il y a une crypte dans laquel Lazare, que le seigneur a relevé), a été mis.]


Item ad Hierusalem in Hiericho milia xviii.

[Itinéraire de Hierusalem (Jérusalem) à Hiericho (Ariha), 18 milles.]

Descendentibus montem in parte dextra retro monumentum est arbor sicomori, in qua Zachaeus ascendit, ut Christum uideret.

[Descendant du mont, sur le côté droit, derrière un tombeau, est le platane sur lequel Zachée y est monté pour voir le Christ.]

A ciuitate, passus mille quingentos est ibi fons Helisei prophetae. Antea si qua mulier ex ipsa aqua bibebat, non faciebat natos. Adlatum est uas fictile Heliseo, misit in eo sales et uenit et stetit super fontem et dixit : haec dicit dominus : sanauit aquas has. Ex eo si qua mulier inde biberit, filios faciet. Supra eundem uero fontem [597] est domus Rachab fornicariae, ad quam exploratores introierunt et occultauit eos, quando hiericho euersa est, et sola euasit.

[Depuis cette ville (Hiericho > Ariha), à un mille et demi, est la fontaine du prophète Elisée. Autrefois, une femme qui y buvait ne pouvait par porter d'enfants. À côté se trouve un navire de faïence. Elisée y a jeté du sel et est venu et s'est tenu debout sur la fontaine et a dit : Ainsi dit le seigneur : j'ai nettoyé ces eaux. Depuis, si une femme y boit, elle pourra porter des enfants. Au-dessus de la même fontaine est la maison de la prostituée Rahab, chez qui des espions sont venus et elle les a cachés et qui fut la seule rescapée quand Hiericho (Ariha) a été détruite.]

Ibi fuit Civitas Hiericho, cuius muros gyrauerunt cum arca testamenti filii israel et ceciderunt muri. Ex eo non paret nisi locus, ubi fuit arca testamenti et lapides xii, quos filii israel de iordane leuauerunt. Ibidem Iesus filius Naue circumcidit filios Israel. Et circumcisiones eorum sepeliuit.

[Ici fut la ville de Hiericho (Ariha), autour des murs de laquelle les enfants d'Israël ont tourné avec l'Arche de l'alliance et les murs sont tombés. Rien n'est plus visible sauf l'endroit où l'Arche d'alliance a été placée et les douze pierres que les enfants d'Israël ont apporté du Iordane (Jourdain). Là Jésus, le fils de Navé (Jésus Navé), a circoncis les enfants d'Israël et a enterré leurs prépuces.]


Item ad Hiericho ad mare Mortuum milia nouem. Est aqua ipsius ualde amarissima, ubi in totum nullius generis piscis est nec aliqua nauis, et si qui hominum miserit se, ut natet, ipsa aqua eum uersat.

[De Hiericho (Ariha) et la mare Mortuum (mer Morte), neuf milles. L'eau de celle-ci (mer Morte) est très amère et dans celle-ci il n'y a aucune sorte de poisson du tout, ni de navire ; et si un homme s'y jette pour nager, l'eau le retourne.]


[598] Inde ad Iordane, ubi dominus a Iohanne baptizatus est, milia quinque. Ibi est locus super flumen, monticulus in illa ripa, ubi raptus est Helias in caelum.

[D'ici au Iordane (Jourdain), où notre seigneur a été baptisé par Jean, cinq milles. Il y a un endroit (accessible) par la rivière, une petite colline sur le dernier banc, d'où Elie a été emporté dans le ciel.]


Item ab Hierusalem euntibus Behtleem milia quattuor super strata in parte dextra est monumentum, ubi Rachel posita est, uxor Iacob. Inde milia duo a parte sinistra est bethleem, ubi natus est dominus iesus christus ; ibi basilica facta est iussu constantini. Inde non longe est monumentum Ezechiel. Asaph, Iob et Iesse, Dauid, Salomon, et habet in ipsa cripta ad latus deorsum descendentibus hebraeis litteris scriptum nomina supra scripta.

[De Hierusalem (Jérusalem) à Behtleem (Beit Lahm), quatre milles le long d'une route, sur droite de laquelle se trouve le monument (tombe) de Rachel, femme de Jacob. A deux milles de là, du côté gauche, est Bethleem (Beit Lahm), où notre seigneur Jésus Christ est né. Une basilique a été construite là par sur l'ordre de Constantin. Non loin de là se trouve le monument (tombe) d'Ézéchiel. Asaph, Job, Jesse, David, et Solomon sont dans cette même crypte, leurs noms sont inscrits en caractères hébreux au-dessus du mur lorsque vous y descendez.]


[599] Inde Bethasora milia xiiii, ubi est fons, in quo Philippus eunuchum baptizauit.

[D'ici à Bethasora (Beit Sur), où Philippe baptisa l'eunuque, 14 milles.]


Inde Terebinto milia viiii, ubi Abraham habitauit et puteum fodit sub arbore Terebintho et cum angelis locutus est et cibum sumpsit ; ibi basilica facta est iussu Constantini mirae pulchritudinis.

[De là à Terebinto (Mamre, Ramet el-Khalil), où Abraham a demeuré et a creusé sous un pistachier térébinthe et a parlé avec des anges et a mangé avec eux. Ici une basilique d'une merveilleuse beauté a été construite par Constantin, 9 milles, ]


Inde Terebinto Cebron milia ii, ubi est memoria per quadrum ex lapidibus mirae pulchritudinis, in qua positi sunt Abraham, Isaac, Iacob, Sarra, Rebecca et Lia.

[De Terebinte (Mamre, Ramet el-Khalil) à Cebron (Hebron / el-Khalil) - où un monument (memoria) de forme carrée, d'une merveilleuse beauté, a été construit en pierre, dans lequel reposent Abraham, Isaac, Jacob, Sarah, Rebecca et Léah - 2 milles.]


[600] Item ab Hierusolyma, sic :

[Depuis Hierusolyma (Jérusalem) comme suit :]

Civitas Nicopoli (Amwas) milia xxii

Civitas Lidda (Ludd) milia x

Mutatio Antipatrida (Ras el-Ain) milia x

Mutatio Betthar (Tireh) milia x

Civitas Caesarea (Kaisarieh) milia xvi.

[601] Fit omnis summa a Constantinopoli usque Hierusalem milia undecies centena lxiiii milia mutationes lxviiii, mansiones lviii.

[Total entre Constantinopolis (Istanbul) et Hierusalem (Jérusalem), 1159 milles, 69 changements (mutationes), 58 haltes (mansiones).]


Item per Nicopoli Caesarea milia lxxiii s mutationes v, mansiones iii.

[Aussi par Nicopolis (Amwas) à Caesarea (Kaisarieh) 73 milles, 5 changements (mutationes), 3 haltes (mansiones).]


Item ab Heraclea per Machedonio :

[Aussi, depuis Heraclea (Eregli) par la Machedonia (Macédoine)]

Mutatio Aerea milia xvi

Mansio Registo (Tekirdag] milia xii

Mutatio Bedizo milia xii

Civitas Apris (Ainajik) milia xii

[602] Mutatio Zesutera milia xii.

Finis Europae et Rhodopeae

[Frontière entre l'Europa (Europe) et Rhodopea (Rhodope)]

Mansio Sirogellis (Malkara) milia x

Mutatio Drippa milia xiiii

Mansio Gipsila (Ipsala) milia xii

Mutatio Demas (Kaladerkos) milia xii

Civitas Traianopoli milia xiii

Mutatio ad Unimpara (Tempyra) milia viii

Mutatio Salei milia vii s

Mutatio Melalico milia viii

Mansio Berozicha (Brizice) milia xv

[603] Mutatio Breierophara milia x

Civitas Maximianopoli (Impara, région de Gumuljina) milia x

Mutatio ad stabulodio (Buru Kaleh) milia xii

Mutatio Rumbodona (Kurusu Yenijeh) milia x

Civitas Epyrum (Karaguz) milia x

Mutatio Purdis (Sarichoban) milia viii.

Fine Rhodopeae et Macedoniae

[Frontière entre la Rhodopea (Rhodopé) et la Macedonia (Macédoine)]

Mansio Hercontroma (région du défilé de Macédoine) milia viiii

Mutatio Neapoli (Kavala) milia viiii

Civitas Philippis (Filibeh) milia x

[604] Ubi paulus et sileas in carcere fuerunt.

[Ici Paul et Silas ont été emprisonnés]

Mutatio ad Duodecimum (?) milia xii

Mutatio Domeros (Pervista) milia vii

Civitas Amphipholim (Yeni Keui) milia xiii

Mutatio Pennana (?) milia x

Mutatio Peripidis (Vrasta) milia x.

Ibi positus est Euripidis poeta.

[Ici est enterré le poète Euripide]

[605] Mansio Appollonia (Polina) milia xi

Mutatio Heracleustibus milia xi

Mutatio Duodea (?) milia xiiii

Civitas Thessalonica (Thessalonique) milia xiii

Mutatio ad Decimum (?) milia x

Mutatio Gephira (pont sur le Vardar) milia x

[606] Civitas polli, unde fuit alexander, magnus macedo milia x.

Cité de Pella (Ala Kilisseh, Yenikeui) d'où vient Alexandre le Grand de Macédoine, 10 milles

Mutatio Scurio (Palaeo Kastro ?) milia xv

Civitas Edissa (Vodena) milia xv

Mutatio ad Duodecimum (Ostrovo) milia xii

Mansio Cellis (?) milia xvi

Mutatio Grande (Florina) milia xiiii

Mutatio Melitonus (Dragosch) milia xiiii

Civitas Heraclea (Toli Monastir) milia xiii

[607] Mutatio Parambole (Caste) milia xii

Mutatio Brucida (région d'Ohrid ?) milia xviiii.

Finis macedoniae et ephyri

[Frontière entre la Macedonia (Macédoine) et l'Ephyri (Epire).]

Civitas Cledo (Ochrida) milia xiii

Mutatio Patras (?) milia xii

Mansio Claudanon (Kukëseh) milia iiii

Mutatio in Tabernas (Juru) milia viiii

Mansio Grandauia (?) milia viiii

[608] Mutatio Treiecto (Traversée de la rivière Sakumbi) milia viiii

Mansio Hiscampis (El Bassan) milia viiii

Mutatio ad Quintum (?) milia vi

Mansio Coladiana (Clodiana, sur le Devol) milia xv

Mansio Marusio (?) milia xiii

Mansio Absos (?) milia xiiii

Mutatio Stefanaphana (Dukanasi) milia xii

Civitas Appollonia (Polina) milia xviii

Mutatio Stefana (Goritza) milia xii

Mansio Aulona treiectum (Valona, puis traversée) milia xii.

[609] Fit omnis summa ab Heraclea per Machedoniam Aulona usque milia dclxxxviii, mutationes lviii, mansiones xxv.

[Total depuis Heraclea (Eregli) en Macédoine jusqu'à Aulona (Valona) 688 milles, 58 changements (mutationes), 25 haltes (mansiones).]


Trans mare stadia mille, quod facit milia centum, et uenis Odronto mansio mille passus :

[Traversée de la mer sur 1000 stades, ce qui représente 100 milles, vous arrivez à Odronto (Otranto) et halte un mille plus loin.]

Mutatio ad Duodecimum (?) milia xiii

Mansio Clipeas (Lecce) milia xii

Mutatio Valentia (Baleso) milia xiii

Civitas Brindisi (Brindisi) milia xi

Mansio Spilenaees (?) milia xiiii

Mutatio ad Decimum (Villa Nova ?) milia xi

Civitas Leonatiae (Agnazzo) milia x

Mutatio Turres Aurilianas (San Vito) milia xv

Mutatio Turres Iuliana (?) milia viiii

Civitas Beroes (Bari) milia xi

Mutatio Butontones (Bitonto) milia xi

[610] Civitas Rubos (Ruvo) milia xi

Mutatio ad Quintumdecimum (?) milia xv

Civitas Canusio (Canosa) milia xv

Mutatio Undecimum (?) milia xi

Civitas Serdonis (Ordona) milia xv

Civitas Aecas (Troja) milia xviii

Mutatio Aquilonis (région de Castel Franco ?) milia x.

Finis Apuliae et Campaniae

[Frontière entre l'Apulia (Apulie) et la Campania (Campanie).]

Mansio ad Equum Magnum (San Eleuterio) milia viii

Mutatio uicus Forno Nouo (Buonalbergo) milia xii

Civitas Beneuento (Benevento) milia x

Civitas et mansio Claudiis (Casta Cauda) milia xii

Mutatio Nouas (?) milia viiii

Civitas Capua (Capoue) milia xii.

[611] Fit summa ab Aulona usque Capua milia cclxxxviiii, mutationes xxv, mansiones xiii.

[Total entre Aulona (Valona) et Capua (Capoue), 289 milles, 25 changements (mutationes), 13 haltes (mansiones).]


Mutatio ad Octauum (?) milia viii

Mutatio ponte Campano (pont sur la rivière Savone) milia viiii

Civitas Sonuessa (Mondragone) milia viiii

Civitas Menturnas (?) milia viiii

Civitas Formis (Mola di Gaeta) milia viiii

Civitas Fundis (Fondi) milia xii

Civitas Tarracina (Terracina) milia xiii

Mutatio ad Medias (Posta di Mesa) milia x

Mutatio Appi Foro (Foro Appio) milia viiii

[612] Mutatio Sponsas (?) milia vii

Civitas Aricia (Ariccia) et Albona (Albano) milia xiiii

Mutatio ad Nono (?) milia vii

in urbe Roma (Rome) milia viiii.

Fit a Capua usque ad urbem Romam milia cxxxvi, mutationes xiiii, mansiones viiii.

[Distance totale entre Capua (Capoue) et la ville de Roma (Rome), 136 milles, 14 changements (mutationes), 9 haltes (mansiones).]


Fit ab Heraclea per Aulona in urbe Roma usque milia undecies centena xiii, mutationes cxvii, mansiones xlvi.

[Total entre Heraclea (Eregli), par Aulona (Valona), à Roma (Roma), 1113 milles, 117 changements (mutationes), 46 haltes (mansiones).]


Ab Urbe Mediolanium :

[Depuis la ville de Mediolanum (Milan).]

Mutatio Rubras (Prima Porta) milia viiii

[613] Mutatio ad Vicensimum (?) milia xi

Mutatio Aqua Viua (?) milia xii

Civitas Ucriculo (Otricoli) milia xii

Civitas Narniae (Narni) milia xii

Civitas Interamna (Terni) milia viiii

Mutatio Tribus Tabernis (?) milia iii

Mutatio Fani Fugitiui (La Somma) milia x

Civitas Spolitio (Spoleto) milia vii

Mutatio Sacraria (La Vene) milia viii

Civitas Treuis (Trevi) milia iiii

Civitas Fulginis (Foligno) milia v

[614] Civitas Foro Flamini (San-Giovani-pro-Fiamma) milia iii

Civitas Noceria (Nocera) milia xii

Civitas Ptanias (Gualdo-Tadino) milia viii

Mansio Herbelloni (Fossato-di-Vico) milia vii

Mutatio ad Hesis (Scheggia) milia x

Mutatio ad Cale (Cagli) milia xiiii

Mutatio Intercisa (Passo-del-Furlo) milia viiii

[615] Civitas Foro Semproni (Fossombrone) milia viiii

Mutatio ad Octauo (?) milia viiii

Civitas Fano Furtunae (Fano) milia viii

Civitas Pisauro (Pesaro)

Civitas Ariminum (Rimini) > milia xxiiii.

usque Ariminum .

[Depuis Roma (Rome), jusqu'à Ariminum (Rimini), 224 milles, 24 changements (mutationes), 14 haltes (mansiones).]


Mutatio Conpetu (Savignano) milia xii

Civitas Cesena (Cesena) milia vi

[616] Civitas Foro Populi (Forlimpopoli) milia vi

Civitas Foro Liui (Forli) milia vi

Civitas Fauentia (Faenza) milia v

Civitas Foro Corneli (Imola) milia x

Civitas Claterno (San Nicolo) milia xiii

Civitas Bononia (Bologne) milia x

Mutatio ad Medias (?) milia xv

Mutatio Victoriolas (?) milia x

Civitas Mutena (Modène) milia iii

Mutatio Ponte Secies (Tresinaro) milia v

Civitas Regio (Reggio) milia viii

Mutatio Canneto (Tanneto) milia x

Civitas Parme (Parme) milia viii

Mutatio ad Tarum (rivière Taro) milia vii

Mansio Fidentiae (Borgo-San-Donnino) milia viii

Mutatio ad Fonteclos (Alla Fontana) milia viii

Civitas Placentia (Plaisance) milia xiii

Mutatio ad Rota (?) milia XI

Mutatio Tribus Tabernis (?) milia V

Civitas Laude (Lodi Vecchio) milia VIII

Mutatio ad Nonum (?) milia VII

Civitas Mediolanum (Milan) milia VII

Fit omnis summa ab urbe Roma Mediolanum usque milia CCCCXVI, mutationes XLIIII, mansiones XXIIII

[Total entre la ville de Roma (Rome) et Mediolanum (Milan), 416 milles, 42 changements (mutationes), 24 haltes (mansiones).]


Explicit itinerarium.
Sources:
• Fortia d'Urban, A.-J.-F. (Marquis de) (1845) - Recueil des itinéraires anciens : comprenant l'Itinéraire d'Antonin, la Table de Peutinger, et un choix des périples grecs, Imprimerie Royale, Paris, 558p.
• Pinder M. & G. Parthey, (1868) - Itinerarium Antonini Augusti et Hierosolymitanum : Ex Libris Manu Scriptis Ediderunt, Berolini, impensis Friderici Nicolai, 403p.
• Julien Quiret pour l'Arbre Celtique